دكتر روحالله حدادی روانشناس بالینی و پژوهشگر اعتیاد در گفتوگو با برنامه «خانه و خانواده» شبكه رادیویی ایران بر نقش احساس تعلق و دیده شدن در فضای خانواده به عنوان یكی از مهمترین عوامل پیشگیری از آسیبهای روانی و اجتماعی از جمله اعتیاد تأكید كرد و گفت ایجاد صمیمیت و احترام متقابل در خانواده، مؤثرتر از هشدار و تهدید در محافظت از سلامت روان فرزندان است.
به گزارش روابط عمومی شبكه رادیویی ایران، دكتر روحالله حدادی روانشناس بالینی و پژوهشگر اعتیاد با اشاره به ضرورت شكلگیری رابطهای گرم و حمایتگر میان اعضای خانواده گفت اگر هدف ما ایجاد رفاقت واقعی در فضای خانواده باشد باید ابتدا احساس دیده شدن و احترام به علایق و نیازهای یكدیگر را جدی بگیریم.
وی افزود خانوادهای سالم خانوادهای است كه اعضایش بتوانند علایق هم را ببینند، به رسمیت بشناسند و به همان اندازه كه نیاز خود را مهم میدانند برای نیازهای سایر اعضا نیز ارزش قائل باشند. حدادی تأكید كرد پدر و مادری كه میخواهند با فرزندان خود رابطهای سالم و صمیمی داشته باشند باید یاد بگیرند احساس ارزشمندی را نه صرفاً از طریق فداكاری بلكه از مسیر احترام به خود و دیگری منتقل كنند.
این روانشناس بالینی با انتقاد از نگاه مطلقگرایانه و فرهنگ رایج در برخی خانوادهها بیان كرد گاهی والدین تمام توجه خود را بر تأمین نیازهای فرزندان متمركز میكنند در حالی كه نیازهای خود را نادیده میگیرند و تصور میكنند گذشت از خود نشانه عشق و مسئولیت است.
وی ادامه داد هنگامی كه والدین دائماً از خواستههای شخصی خود صرفنظر میكنند تا همه امكانات را در اختیار فرزندشان بگذارند ناخواسته در ذهن فرزند احساس گناه ایجاد میكنند زیرا فرزند میپندارد والدینش به خاطر او از خودشان گذشتهاند و این در درازمدت میتواند اثرات منفی بر احساس تعلق و ارزشمندی او بگذارد.
حدادی خاطرنشان كرد در گذشته در فرهنگ عمومی ما مادر خوب یا پدر فداكار كسی تعریف میشد كه از خودش میگذشت تا خانواده در رفاه باشد اما امروز نگاه علمی و روانشناختی این تصور را نادرست میداند زیرا احساس دیده شدن زمانی به درستی منتقل میشود كه والد نیز خود را ببیند و برای نیازهای شخصی خود احترام قائل باشد.
وی عنوان كرد وقتی والدین برای فرزند خود لباسی تهیه میكنند و همزمان برای خود نیز لباسی میخرند نه از سر تجمل بلكه برای نشان دادن میزان احترام به خود و دیگری این رفتار به كودك میآموزد كه ارزشمندی و تعلق دوطرفه است نه یكسویه. این رفتار الگویی است برای شكل دادن به نگرش مثبت و عزتنفس در نسل آینده زیرا كودك درمییابد كه پدر و مادرش نیز احساس تعلق دارند و خود را دوست دارند و این پیام برای پیشگیری از آسیبهای روانی بسیار مؤثر است. او افزود متأسفانه در شرایط اقتصادی دشوار امروز خانوادهها اغلب تحت فشار مالی هستند و والدین گاه میان نیازهای خود و خواستههای فرزندانشان ناچار به انتخاب میشوند اما در عین حال نباید از یاد برد كه تربیت و رشد فرزند به عنوان مسئولیتی اجتماعی نیازمند برقراری تعادل میان خواستههای شخصی و وظیفه والدگری است.
وی تصریح كرد اگر والدین صرفاً از خود بگذرند و در مقابل تمام توجه را به فرزند معطوف كنند نهتنها احساس گناه در فرزند ایجاد میشود بلكه الگوی نادرستی از تعلق و ارزشمندی در ذهن او شكل میگیرد. خانواده باید محیطی باشد كه در آن احترام، محبت و درك متقابل همزمان وجود داشته باشد و در چنین فضایی پیشگیری از اعتیاد و سایر آسیبها به صورت طبیعی و پایدار اتفاق میافتد.
این روانشناس اظهار داشت ایجاد فرهنگ احترام متقابل و احساس دیده شدن در سطح خانواده یكی از مؤثرترین راههای كاهش گرایش جوانان به رفتارهای پرخطر است؛ زیرا فردی كه در خانواده احساس تعلق و حمایت كند، نیاز كمتری به جبران خلأهای عاطفی از طریق رفتارهای آسیبزا خواهد داشت.
وی در پایان گفت ساختار فرهنگی خانواده ایرانی باید به سمت تعادل و درك واقعی نیازهای متقابل حركت كند چراكه این تغییر نگرش نهتنها موجب افزایش سلامت روان اعضای خانواده میشود بلكه پایههای جامعهای سالمتر و انسانیتر را بنا خواهد نهاد.
