دربرنامه خانه وخانواده رادیو ایران باحضوركارشناس برنامه ، دكتر پریسا ارجمندی، مشاور كودك و نوجوان، اهمیت پرورش مهارت تصمیمگیری از دوران كودكی بررسی شد؛ خانواده بهعنوان نخستین محیط آموزشی، نقش كلیدی در آشنا كردن كودك با عواقب رفتارها و تشویق به اندیشهٔ آیندهنگر دارد.
به گزارش روابط عمومی شبكه رادیویی ایران، دكتر پریسا ارجمندی در گفتگو با برنامه «خانه و خانواده» تأكید كرد كه توان تصمیمگیری یك مهارت اساسی است كه از دوران پیشدبستانی آغاز میشود؛ در این مرحله كودك باید با مفهوم عواقب آشنا شود؛ برای این كار والدین میتوانند با ارائهٔ موقعیتهای ساده و كمخطری كه در آنها كودك میتواند انتخاب كند، تجربهٔ عملی از نتایج تصمیمات خود به دست آورد؛ بهعبارت دیگر، تصمیمگیری در قالب بازیهای روزمره و كارهای كوچك مانند انتخاب پوشاك یا ترتیبدادن وسایل، زمینهساز رشد شناختی و اخلاقی میشود.
وی افزود كه در طول نوجوانی، كه احساسات قویتر میشوند، نقش منطق در تصمیمگیری تقویت میشود؛ اما این تقویت تنها از طریق آموزش نظری امكانپذیر نیست؛ باید فرصتی فراهم شود تا نوجوان بتواند تصمیمات مهمتری مثل انتخاب رشتهٔ تحصیلی یا مشاركت در فعالیتهای اجتماعی را تجربه كند؛ والدین و معلمان میتوانند با طرح سؤالهای باز و تشویق به بررسی مزایا و معایب هر گزینه، فرآیند فكری را تقویت كنند؛ این روش نه تنها به شكلگیری توان تصمیمگیری كمك میكند، بلكه اعتماد بهنفس نوجوان را نیز افزایش میدهد.
كارشناس برنامه گفت: پژوهشهای اخیر نشان میدهند كه كودكانی كه در محیط خانوادگی بهصورت مستمر با مفهوم عواقب آشنا میشوند، در مقایسه با همسالان خود، رفتارهای پرخطر كمتری از خود نشان میدهند؛ این افراد در مواجهه با چالشهای زندگی بهطور منطقیتر و با درك بهتر از پیامدهای كوتاهمدت و بلندمدت تصمیماتشان عمل میكنند؛ بهعنوان مثال، در مطالعات موردی، والدینی كه بهصورت منظم با فرزندان خود دربارهٔ اثرات تصمیمات روزمره صحبت میكردند، توانستند نوجوانان را بهسوی انتخابهای سالمتر هدایت كنند.
دكتر ارجمندی همچنین به این نكته اشاره كرد كه آموزش تصمیمگیری باید شامل تقویت توانایی آیندهنگری باشد؛ كودك باید بداند كه هر انتخاب، حتی كوچك، میتواند مسیر زندگی و جامعه را تحتتأثیر قرار دهد؛ این آگاهی میتواند حس مسئولیتپذیری را در ذهن كودك تقویت كند و او را ترغیب به انتخابهای مثبت برای خود و دیگران نماید؛ والدین میتوانند از طریق روایت داستانهای واقعی كه در آنجا تصمیمات مختلف نتایج متفاوتی داشتهاند، این مفهوم را بهصورت ملموس برای فرزندان خود به تصویر بكشند.
در پایان، كارشناس برنامه بر ضرورت ایجاد فضای گفتگویی باز در خانواده تأكید كرد؛ گفتگوی صمیمانه بین والدین و كودك، فرصتی برای بررسی احساسات، ترسها و امیدهای كودك فراهم میآورد؛ این فضا نه تنها به كودك كمك میكند تا احساس شنیده شدن داشته باشد، بلكه به او یاد میدهد كه در مواجهه با مسائل پیچیده، با در نظر گرفتن احساسات و منطق، تصمیمی جامع اتخاذ كند؛ به این ترتیب، تربیت نسل آیندهای كه بتواند تصمیمات معقول و منطقی بگیرد و بهصورت فعال در پیشرفت جامعه نقش ایفا كند، از اولین وظیفهٔ خانواده است.
